Rəqəmsal məhsulun istifadəçidə yaratdığı ilk təəssürat çox vaxt loqo və ya reklamla deyil, ilk ekranla formalaşır. İstifadəçi axtardığını tapa bilirmi, formu rahat doldururmu, səhv etdikdə nə baş verdiyini anlayırmı? Bu suallar veb sayt, mobil tətbiq və korporativ sistemlərin nəticəsinə birbaşa təsir edir. UI/UX dizayn məhz bu qarşılıqlı əlaqəni planlaşdıran praktik yanaşmadır.
Ars Technica-da yayımlanan Patrick Stewart haqqında xatirə məzmunu ictimai obrazın insanlarda uzun müddət necə yadda qaldığını yenidən gündəmə gətirir. Biznes üçün bunun sadə bir paraleli var: rəqəmsal məhsulun hər ekranı şirkətin xarakteri və yanaşması barədə siqnal verir. Qarışıq menyu, anlaşılmaz bildiriş və ya işə yaramayan düymə istifadəçidə etibarsızlıq yarada bilər. Ardıcıllıq isə məhsulun düşünülmüş və məsuliyyətli hazırlandığını göstərir.
UI və UX arasındakı fərq biznesə nə verir?
UI, yəni istifadəçi interfeysi, ekranda görünən elementlərdir: düymələr, menyular, form sahələri, mətn ölçüləri, rəng kontrastı və səhifə düzümü. UX isə istifadəçi təcrübəsidir: insanın məqsədə çatmaq üçün keçdiyi yol, həmin yolun aydınlığı, sürəti və məntiqi.
Bu anlayışları yalnız “gözəl dizayn” kimi qiymətləndirmək düzgün deyil. Məsələn, e-ticarət saytında məhsul kartının görünüşü UI məsələsidir. Məhsulu axtarmaq, xüsusiyyətləri müqayisə etmək, səbətə əlavə etmək, çatdırılma məlumatını daxil etmək və sifarişi təsdiqləmək prosesinin rahatlığı isə UX məsələsidir. Birinci yaxşı, ikinci zəif olduqda istifadəçi məhsulu bəyənsə belə sifarişi yarımçıq saxlaya bilər.
- Marketinq komandası üçün UX müraciət və əlaqə formalarının başa düşülən olmasına kömək edir.
- Satış komandası üçün düzgün struktur potensial müştərinin ehtiyacını daha dəqiq ifadə etməsini asanlaşdırır.
- Əməliyyat komandası üçün korporativ sistemdə az addımlı proseslər təkrarlanan işi sadələşdirir.
- Rəhbərlik üçün aydın interfeys istifadə qaydalarının izahına və dəstək sorğularına sərf olunan vaxtı azaltmağa şərait yaradır.
Azərbaycan şirkətləri üçün əsas istifadəçi ssenariləri
Effektiv dizayn “hamı üçün hər şeyi etmək” cəhdi ilə deyil, prioritet istifadəçi ssenarilərini müəyyən etməklə başlayır. Şirkət ilk növbədə məhsuldan kimin, hansı cihazda və hansı məqsədlə istifadə etdiyini bilməlidir. Bakıdakı ofisdən sistemə daxil olan satınalma əməkdaşının ehtiyacı ilə yolda telefondan xidmət axtaran müştərinin ehtiyacı eyni deyil.
Veb saytda müraciət yolu
Korporativ saytın ziyarətçisi adətən bir neçə saniyədə üç suala cavab axtarır: şirkət nə təklif edir, bu təklif onun probleminə uyğundurmu və növbəti addım nədir? Ana səhifədə çoxsaylı bannerlər, eyni gücdə düymələr və ümumi ifadələr bu yolu çətinləşdirir. Hər vacib səhifədə əsas məqsəd bir olmalıdır: əlaqə saxlamaq, xidmət haqqında ətraflı məlumat almaq, kataloqa baxmaq və ya görüş istəmək.
Formlarda lazımsız sahələri azaltmaq faydalıdır. Ad, əlaqə vasitəsi və müraciətin qısa mövzusu ilk əlaqə üçün çox vaxt kifayət edir. Daha ətraflı məlumat sonrakı mərhələdə toplana bilər. Form göndərildikdən sonra istifadəçiyə aydın təsdiq mesajı göstərilməli, mümkün növbəti addım izah olunmalıdır.
Mobil tətbiqdə təkrarlanan fəaliyyət
Mobil tətbiq istifadəçisi eyni funksiyaları davamlı yerinə yetirirsə, ən çox işlənən əməliyyatlar əlçatan yerdə olmalıdır. Məsələn, sifariş statusunu yoxlamaq, ödəniş məlumatını görmək, müraciət yaratmaq və ya bildirişlərə baxmaq üçün istifadəçi hər dəfə dərin menyulardan keçməməlidir. Kiçik ekranda uzun mətnlər, xırda toxunma sahələri və ardıcıl açılan pəncərələr xüsusilə problem yaradır.
Korporativ proqramda səhvin qarşısının alınması
ERP, CRM və ya daxili əməliyyat sistemlərində məqsəd təkcə sürət deyil, düzgünlükdür. Silinmə, təsdiqləmə, status dəyişmə və ya maliyyə ilə əlaqəli məlumat yeniləmə kimi əməliyyatlarda sistem istifadəçini nəticə barədə əvvəlcədən məlumatlandırmalıdır. Məsələn, “Saxla” düyməsindən sonra qeydin hansı statusda olacağı, məcburi sahənin niyə tələb edildiyi və yanlış formatın necə düzəldiləcəyi aydın görünməlidir.
Praktik UI/UX dizayn prosesinin mərhələləri
Keyfiyyətli nəticə dizaynerin təkbaşına ekran çəkməsi ilə yaranmır. Dizayn qərarları biznes məqsədi, istifadəçi davranışı və texniki məhdudiyyətlər əsasında verilməlidir. Aşağıdakı mərhələlər xüsusilə yeni məhsulda və ya mövcud sistemin yenilənməsində faydalıdır.
- Məqsədi ölçülə bilən şəkildə müəyyən edin. “Saytı müasirləşdirmək” əvəzinə “xidmət səhifəsindən müraciət yolunu sadələşdirmək” kimi konkret məqsəd seçin.
- İstifadəçi qruplarını ayırın. Müştəri, operator, satış meneceri və administrator eyni məlumatı fərqli formada görməli ola bilər.
- İstifadəçi axınını xəritələndirin. Başlanğıc nöqtəsini, əsas addımları, qərar anlarını və prosesin bitişini yazın. Lazımsız keçidləri bu mərhələdə aşkar etmək daha ucuzdur.
- Prototipi erkən yoxlayın. Tam proqramlaşdırmaya keçməzdən əvvəl kliklənən sadə model üzərində ssenarini sınamaq anlaşılmaz məqamları görməyə imkan verir.
- Məzmunu dizaynın hissəsi sayın. Düymə mətnləri, xəta mesajları, başlıqlar və boş vəziyyətlər istifadəçiyə istiqamət verməlidir. “Xəta baş verdi” əvəzinə problemi və növbəti addımı izah edən mətn daha faydalıdır.
- Buraxılışdan sonra müşahidə edin. Dəstək sorğuları, yarımçıq qalan formalar və istifadəçilərin təkrarlanan sualları təkmilləşdirmə üçün dəyərli siqnallardır.
Etibar yaradan dizayn detalları
Etibar çox vaxt xırda, lakin ardıcıl detallardan yaranır. Bir səhifədə “Göndər”, digərində “Təsdiqlə”, üçüncüdə isə “Müraciət et” yazılması istifadəçini çaşdıra bilər, əgər bu düymələr eyni işi görürsə. Terminologiya, tarix formatı, valyuta yazılışı, status rəngləri və menyu davranışı bütün məhsul boyunca uyğun olmalıdır.
Əlçatanlıq da vacibdir. Məlumatı yalnız rənglə ifadə etmək risklidir; məsələn, statusu rənglə yanaşı mətn və ya işarə ilə də göstərmək lazımdır. Mətn və fon arasında kifayət qədər kontrast, klaviatura ilə hərəkət imkanı və aydın fokus vəziyyəti müxtəlif istifadəçilər üçün rahatlıq yaradır. Bu, ayrıca əlavə yox, məhsul keyfiyyətinin bir hissəsidir.
Yaxşı interfeys istifadəçini “necə istifadə etməliyəm?” sualından uzaqlaşdırır və diqqətini öz işinə yönəldir.
Layihəyə başlamazdan əvvəl veriləcək suallar
Yeni sayt, tətbiq və ya daxili sistem üçün texniki tapşırıq hazırlayarkən dizayn məsələlərini sona saxlamaq risklidir. Biznes komandası ilkin görüşdə aşağıdakı suallara cavab hazırlasa, qərarlar daha əsaslı olur:
- İstifadəçinin ən vacib üç əməliyyatı hansılardır?
- Bu əməliyyatların hər biri neçə addımdan ibarətdir?
- İstifadəçi prosesin hansı hissəsində ən çox sual verir və ya səhv edir?
- Mobil istifadə ilə masaüstü istifadə arasında hansı fərq var?
- Hansı məlumat yalnız müəyyən rol və ya şöbə üçün görünməlidir?
- Uğurlu nəticəni hansı davranış göstərəcək: müraciət, sifariş, tamamlanan qeydiyyat, yoxsa daha sürətli daxili əməliyyat?
Bu suallara cavab verildikdən sonra dizayn və proqramlaşdırma eyni məqsədə xidmət edir. Veb saytların hazırlanması prosesində UI/UX dizaynın ilkin mərhələdən nəzərə alınması məzmun, funksionallıq və istifadəçi yolunun bir-birinə uyğun qurulmasına imkan verir. JedanSoft bu yanaşmada biznes prosesini və istifadəçi ssenarilərini texniki həllə çevirməyə fokuslanır.
Nəticə etibarilə, UI/UX dizayn vizual bəzək deyil, biznesin rəqəmsal ünsiyyət qaydasıdır. İstifadəçi məqsədinə rahat çatdıqda, sistem nə baş verdiyini aydın izah etdikdə və məhsul hər ekranda ardıcıl davrandıqda şirkətin rəqəmsal təcrübəsi daha etibarlı görünür.
Tez-tez verilən suallar
UI/UX dizayn ilə veb dizayn eyni anlayışdırmı?
Xeyr. Veb dizayn əsasən saytın vizual və struktur tərəfini əhatə edir. UI/UX dizayn isə görünüşlə yanaşı istifadəçinin məqsədə çatma yolunu, formaları, menyuları və qarşılıqlı əlaqəni də nəzərə alır.
Mövcud saytda UX problemini necə aşkar etmək olar?
Yarımçıq qalan formaları, tez-tez verilən dəstək suallarını, axtarış sözlərini və istifadəçilərin səhv etdiyi addımları təhlil edin. Ən çox təkrarlanan çətinliklər prioritet təkmilləşdirmə sahələridir.
Korporativ sistemdə UI/UX niyə vacibdir?
Daxili sistemlərdə aydın ekranlar və məntiqi proseslər əməkdaşın məlumatı daha düzgün daxil etməsinə, statusları izləməsinə və təkrarlanan əməliyyatları daha rahat yerinə yetirməsinə kömək edir.
Növbəti addım
UI/UX dizayn ilə bağlı layihənizi Veb saytların hazırlanması komandası ilə planlaşdırın. Tələbinizi dəqiqləşdirmək üçün JedanSoft-a müraciət edin.
